Việt Nam cần chuẩn bị cho sự gia tăng bất ổn thương mại toàn cầu

Trước dự báo về một cuộc chiến tranh thương mại toàn cầu, các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần có những bước đi chủ động để xây dựng các phản ứng phù hợp nhằm bảo vệ hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu với những tác động của biến động thị trường.

Năm 2024, tổng giá trị thương mại đối ngoại của Việt Nam ước đạt 800 tỷ đô la Mỹ, trong đó xuất khẩu đạt 405 tỷ đô la. Riêng xuất khẩu sang Hoa Kỳ đã đạt gần 119 tỷ đô la, tăng 23,3% so với cùng kỳ năm 2023.

Tuy nhiên, các chính sách thuế gần đây do Hoa Kỳ đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump tái đắc cử đã bắt đầu ảnh hưởng đến các thị trường trên toàn cầu, trong đó Việt Nam cũng không ngoại lệ. Trong trường hợp cuộc chiến tranh thương mại diễn ra, xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ có thể phải đối mặt với những thách thức lớn. Biến động giá cả và chi phí tăng cao có thể sẽ làm giảm khối lượng xuất khẩu dẫn tới gây áp lực cho các doanh nghiệp.

Căng thẳng thương mại toàn cầu leo ​​thang khi Hoa Kỳ công bố mức thuế bổ sung 25% đối với hàng nhập khẩu từ Mexico và Canada, cũng như mức thuế bổ sung 10% đối với hàng hóa Trung Quốc bắt đầu từ ngày 4/2. Ngay sau đó, Tổng thống Trump đã tuyên bố đình chỉ thuế đối với Mexico và Canada trong một tháng.

Trong khi đó, mức thuế 10% đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc vẫn có hiệu lực, khiến Bắc Kinh quyết định đánh thuế 15% đối với than và các sản phẩm khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), cùng với mức thuế 10% đối với dầu thô, máy móc nông nghiệp và xe có động cơ lớn nhập khẩu từ Hoa Kỳ.

Tại phiên họp Chính phủ ngày 5/2 vừa qua, Thủ tướng Phạm Minh Chính lưu ý những thay đổi phức tạp của bối cảnh chính trị và kinh tế toàn cầu, cũng như các đối tác thương mại lớn như Hoa Kỳ và Trung Quốc có thể tác động trực tiếp đến xuất khẩu và hoạt động kinh doanh của Việt Nam. Thủ tướng nhấn mạnh việc dự báo và phân tích các vấn đề mới nổi như khả năng xảy ra chiến tranh thương mại toàn cầu, có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng và thu hẹp thị trường xuất khẩu của Việt Nam.

Các bộ, ngành và địa phương được giao nhiệm vụ đề xuất các giải pháp, chiến lược ứng phó để Việt Nam có thể vượt qua những thách thức này, đồng thời nắm bắt cơ hội tăng trưởng.

Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Ngoại thương, Bộ Công Thương, khẳng định ngành công thương đặt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm nay đạt 12% so với năm 2024. Tuy nhiên, bối cảnh toàn cầu năm 2025 dự kiến ​​vẫn còn nhiều biến động, khó lường.

Mặc dù có những thách thức này, Bộ Công Thương đã chuẩn bị nhiều kịch bản để duy trì và thúc đẩy xuất khẩu, trong đó có việc lập kế hoạch ứng phó với tác động của chính sách thuế quan mới của Hoa Kỳ, ông cho biết.

Bộ sẽ tiếp tục tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) hiện có, đồng thời theo đuổi các thỏa thuận mới để mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, sản phẩm và chuỗi cung ứng của Việt Nam. Ngoài ra, Bộ có kế hoạch tăng cường xuất khẩu sang các thị trường lân cận và mới nổi thông qua kênh chính thức, đẩy mạnh xây dựng thương hiệu để thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu bền vững. Ông Hải cho biết, các nỗ lực xúc tiến thương mại sẽ được tăng cường như một phần của chiến lược rộng lớn hơn nhằm ứng phó với những bất ổn toàn cầu.

Bộ Công Thương khuyến cáo các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cần cập nhật thông tin về những thay đổi của thị trường, chủ động ứng phó và đảm bảo minh bạch về nguồn gốc sản phẩm. Các doanh nghiệp xuất khẩu cần tận dụng tối đa các FTA, khai thác các thị trường ngách và nắm bắt các cơ hội mới để vượt qua những thách thức trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng khó lường.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Trần Quốc Phương thừa nhận rằng những diễn biến toàn cầu có thể đặt ra những thách thức đáng kể đối với hoạt động xuất khẩu trong năm nay, đặc biệt là do chính sách bảo hộ và thuế quan do Hoa Kỳ áp đặt.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp tục tận dụng các thị trường hiện có trong khi khai thác các thị trường mới, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đa dạng hóa cơ sở khách hàng, sản phẩm và chuỗi cung ứng để thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu.

T.S Nguyễn Quốc Việt, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách Việt Nam (VEPR), cảnh báo rằng khả năng xảy ra chiến tranh thương mại toàn cầu có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng và làm suy yếu sản xuất và tiêu dùng toàn cầu. Điều này sẽ trực tiếp cản trở tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam và làm suy yếu động lực nền kinh tế cả nước.  

Ông lưu ý rằng Việt Nam phải tiếp tục chuẩn bị cho những thay đổi tiềm ẩn trong bối cảnh kinh tế toàn cầu. Trên mặt trận ngoại giao, Việt Nam đã thành công trong việc định vị mình là đối tác thân thiện, cởi mở và đáng tin cậy trên trường quốc tế. Việc Việt Nam tham gia các hiệp định và thể chế đa phương là điều cần thiết để tăng cường quan hệ quốc tế.