Số lượng HTX hoạt động tốt năm 2025 chiếm hơn 78%; tăng 46,8% so với năm 2020 

Năm 2025 là năm có nhiều biến động, đặc biệt là tình hình thiên tai diễn biến hết sức phức tạp, song khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã (KTTT, HTX) vẫn duy trì được đà phát triển ổn định, khẳng định được vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, ước đến 31/12, cả nước có trên 35.000 HTX, tăng 34% so với năm 2020; với gần 6 triệu thành viên, tăng hơn 100.000 thành viên so với năm 2020; có 164 liên hiệp HTX, tăng 64%. Số lượng tổ hợp tác đạt gần 66.000 tổ hợp tác với hơn 1 triệu thành viên.

Đáng chú ý, hiệu quả hoạt động của các HTX cũng đã được cải thiện. Số lượng HTX hoạt động tốt, khá đạt trên 27.000, chiếm hơn 78% số lượng HTX cả nước, tăng 46,8% so với năm 2020; có 2.600 HTX ứng dụng công nghệ cao, 4.700 HTX tham gia liên kết chuỗi giá trị.

Bên cạnh kết quả đạt được, Thứ trưởng Bộ Tài chính cũng chỉ ra những hạn chế của khu vực kinh tế tập thể, nhất là về quy mô sản xuất, quy trình quản trị và năng lực cạnh tranh. Thực hiện chủ trương cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, hướng tới thời kỳ tăng trưởng cao và ổn định nhưng "không để ai bị bỏ lại phía sau", khu vực kinh tế tập thể cần phải đổi mới mạnh mẽ về tư duy, quyết liệt về hành động để bắt kịp, tiến cùng với các thành phần kinh tế khác.

Nhiều chính sách hỗ trợ HTX, doanh nghiệp liên kết

Thực tế cho thấy, liên kết giữa HTX và doanh nghiệp mang lại lợi ích đa chiều cho các bên tham gia liên kết, giúp hình thành các chuỗi giá trị, đặc biệt là chuỗi giá trị nông sản, góp phần phát triển kinh tế-xã hội tại địa phương.

Cụ thể là góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, tiếp cận nguồn lực và thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo của các bên tham gia; liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị giúp giảm rủi ro cho các bên tham gia, xây dựng thương hiệu, phát triển thị trường cho các HTX; hợp tác giữa HTX và doanh nghiệp giúp khai thác lợi thế quy mô, giảm chi phí sản xuất; liên kết sản xuất giúp đổi mới hình thức tổ chức sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân.

Với mục tiêu khuyến khích, hỗ trợ liên kết, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ HTX, doanh nghiệp khi có hoạt động liên kết. Luật HTX năm 2023 quy định nhiều chính sách hướng đến thúc đẩy HTX liên kết với các thành phần kinh tế khác. Các chính sách khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp được ban hành tại Quyết định số 80/2002/QĐ-TTg và Quyết định 62/2013/QĐ- TTg của Thủ tướng Chính phủ; Nghị định số 98/2018/NĐ-CP của Chính phủ.

Đồng thời, Chính phủ ban hành chính sách ưu tiên vốn vay cho các HTX tham gia chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ cao, gắn với nông nghiệp xanh, sạch tại Nghị định số 55/2015/NĐ-CP); hệ thống chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng quy định chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và các đối tượng có liên quan tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị...

Từ hệ thống chính sách được ban hành, hoạt động liên kết giữa HTX và doanh nghiệp tại Việt Nam ngày càng được thúc đẩy. Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tính đến hết tháng 6/2025, cả nước có 1.938 dự án và kế hoạch liên kết theo Nghị định số 98/2018/NĐ-CP được phê duyệt. Đến nay, khoảng 5.000 HTX có hoạt động liên kết với doanh nghiệp ở nhiều mức độ khác nhau.

Chuyển biến nhận thức, đổi mới hành động

Khẳng định mối quan hệ hợp tác giữa HTX và doanh nghiệp không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển dài hạn của cả hai bên, góp phần quan trọng trong xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế-xã hội, Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Thành Trung đề xuất một số giải pháp thúc đẩy liên kết HTX-doanh nghiệp.

Trong đó, cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của các cấp chính quyền và người dân về vị trí vai trò của liên kết HTX-doanh nghiệp trong phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.

"Từ chuyển biến tư duy, nhận thức sẽ thúc đẩy chuyển biến trong hành động để hỗ trợ hoạt động liên kết", ông Đỗ Thành Trung nhấn mạnh.

Tiếp theo, tiếp tục đổi mới toàn diện hệ thống chính sách hỗ trợ HTX, doanh nghiệp theo hướng đồng bộ, dễ tiếp cận và có tính kế thừa trong đó tập trung vào hỗ trợ các dự án liên kết. Việc ban hành và thực thi chính sách phải đảm bảo nguyên tắc thị trường, đồng thời tạo động lực cho HTX chủ động liên kết với doanh nghiệp nhằm nâng cao năng lực sản xuất kinh doanh.

Thứ trưởng Bộ Tài chính cũng lưu ý việc hình thành quy định nhằm xác định rõ cơ chế phân phối lợi ích theo nguyên tắc lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ; có cơ chế bảo vệ quyền lợi của các tác nhân trong chuỗi giá trị. Đồng thời, cần có chế tài xử lý các bên trong trường hợp không tuân thủ hợp đồng liên kết đã ký; nâng cao uy tín, minh bạch trong hoạt động của HTX thông qua kiểm toán độc lập và kiểm toán nội bộ; tăng cường năng lực sản xuất, quản trị của HTX; uy động sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế hoặc liên minh HTX.

Đặc biệt, cộng đồng doanh nghiệp cần đóng vai trò đầu tàu, tiên phong trong thực hiện liên kết với HTX; hình thành các chuỗi giá trị nông sản, đóng góp thiết thực trong xây dựng nền nông nghiệp xanh, sạch, tuần hoàn, thể hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp với cộng đồng và đất nước.

Thứ trưởng Đỗ Thành Trung tin tưởng, hệ thống chính sách ngày càng hoàn thiện, sự quan tâm, chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự đoàn kết thống nhất, chung sức đồng lòng, nỗ lực của cả hệ thống chính trị, sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế và sự cố gắng, vươn lên của cộng đồng hợp tác xã, doanh nghiệp là cơ sở quan trọng giúp các doanh nghiệp, hợp tác xã tăng cường liên kết. Từ đó, tạo không gian phát triển mới cho cả khu vực kinh tế tập thể và kinh tế tư nhân./.