Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng

Sáng 19/2, với 455/459 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 95,19% tổng số đại biểu), Quốc hội chính thức thông qua Nghị quyết về chủ trương đầu tư Dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Mục tiêu và tầm quan trọng của dự án

Dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có vai trò quan trọng trong nhiều mặt, từ giao thông vận tải, phát triển kinh tế - xã hội cho tới thực hiện hóa bước đi của Đảng và Nhà nước. Cụ thể, theo Nghị quyết, dự án hướng đến xây dựng một tuyến đường sắt mới hiện đại, đồng bộ nhằm:

Đầu tiên, đáp ứng nhu cầu vận tải nội địa và liên vận quốc tế giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Thứ hai, phát huy lợi thế của hành lang kinh tế Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Thứ ba, bảo đảm kết nối hiệu quả với mạng lưới đường sắt trong nước và quốc tế.

Thứ tư, gắn với mục tiêu quốc phòng, an ninh, hội nhập quốc tế, bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu.

Thứ năm, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo tinh thần Văn kiện Đại hội XIII của Đảng.

Quy mô và phạm vi đầu tư

Tổng chiều dài tuyến chính khoảng 390,9 km. Trong đó, tuyến nhánh có chiều dài khoảng 27,9 km Đi qua 9 tỉnh, thành phố: Lào Cai, Yên Bái, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng. Với điểm đầu tại vị trí nối ray qua biên giới (tỉnh Lào Cai) còn điểm cuối tại ga Lạch Huyện (thành phố Hải Phòng).

Về quy mô, đầu tư làm mới toàn bộ tuyến đường đơn, khổ 1.435 mm; vận chuyển chung hành khách, hàng hóa với tốc độ thiết kế như sau:

- 160 km/h (tuyến chính từ Lào Cai đến Nam Hải Phòng).

- 120 km/h (đoạn đầu mối Hà Nội).

- 80 km/h (các đoạn còn lại).

Nguồn vốn dự án từ ngân sách bố trí trong các kỳ kế hoạch đầu tư công trung hạn và nguồn hợp pháp khác. Suất đầu tư dự án tương đồng với một số dự án tham khảo trong khu vực, khoảng 15,96 triệu USD/km (tuyến Vientiane - Boten của Lào có suất đầu tư 16,77 triệu USD/km).

Cơ chế đầu tư và chính sách tài chính

Hình thức đầu tư được áp dụng là đầu tư công với công nghệ đường sắt chạy trên ray, điện khí hóa; bảo đảm hiện đại, đồng bộ, an toàn và hiệu quả. 

Về cơ chế, chính sách đặc thù: Thủ tướng Chính phủ có quyền phát hành trái phiếu Chính phủ để bù đắp thiếu hụt vốn nhưng không làm tăng bội chi ngân sách; Huy động vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài mà không cần lập Đề xuất dự án theo quy định; Dự án không phải thực hiện thẩm định khả năng cân đối vốn theo Luật Đầu tư công; Chính quyền địa phương được sử dụng ngân sách để bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy hoạch vùng phụ cận ga đường sắt.

Cơ chế phát triển và khai thác quỹ đất vùng phụ cận ga

UBND cấp tỉnh tổ chức lập, điều chỉnh quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết vùng phụ cận ga đường sắt để xác định vị trí, ranh giới, diện tích đất thu hồi nhưng phải bảo đảm đáp ứng về hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; điều chỉnh chức năng sử dụng các khu đất trong vùng phụ cận ga đường sắt để khai thác quỹ đất và giá trị tăng thêm từ đất. Bên cạnh đó, HĐND cấp tỉnh có quyền quyết định sử dụng ngân sách địa phương để triển khai các dự án phát triển đô thị liên quan.

Đối với nguồn thu từ khai thác quỹ đất vùng phụ cận ga đường sắt sau khi trừ đi các chi phí có liên quan theo quy định của pháp luật, chỉ 50% được giữ lại cho ngân sách địa phương còn 50% nộp vào ngân sách trung ương để tái đầu tư cho dự án.

Giám sát và thực hiện

Trong thời gian Quốc hội không họp, Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án, trừ trường hợp điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư của Dự án. 

Ngoài ra, Bộ trưởng Bộ Xây dựng quyết định điều chỉnh Dự án đối với các trường hợp: khi điều chỉnh quy hoạch ảnh hưởng trực tiếp tới Dự án; do ảnh hưởng của sự cố thiên tai, hỏa hoạn hoặc yếu tố bất khả kháng khác khi đã hết thời gian bảo hiểm của Dự án; chỉ số giá trong thời gian thực hiện Dự án lớn hơn chỉ số giá được sử dụng để tính dự phòng trong tổng mức đầu tư Dự án. 

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, có trách nhiệm tuyên truyền, vận động Nhân dân đồng thuận chủ trương đầu tư Dự án, giám sát việc thực hiện Dự án theo Nghị quyết. 

Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban khác của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, giám sát việc thực hiện Dự án theo Nghị quyết. Đồng thời, Kiểm toán nhà nước, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, kiểm toán việc thực hiện Dự án theo Nghị quyết này.